Avtoturargohlarni yoritish: talablar, me’yorlar va tavsiyalar

Avtoturargohning sifatli yoritilishi nafaqat haydovchilar va piyodalar qulayligiga, balki butun hududning xavfsizligiga ham ta’sir qiladi. Yorug‘lik darajasi yetarli bo‘lmaganda to‘siqlarni payqash, qo‘shni avtomobillargacha bo‘lgan masofani to‘g‘ri baholash yoki qorong‘i kiyimdagi odamni o‘z vaqtida ko‘rish qiyinroq. Aynan shuning uchun loyihalashda shunchaki imkon qadar ko‘p yoritgich o‘rnatish emas, balki yorug‘lik oqimining bir tekis taqsimlanishiga erishish muhim. Avtoturargoh zonalarining yoritilishi qanday talablarga javob berishi kerakligini va uskunalarni tanlashda nimalarga e’tibor berish kerakligini ko‘rib chiqamiz.

Avtoturargoh yoritilishi qanday talablarga javob berishi kerak

Tashqi yoritishni loyihalashda yoritilganlikning me’yoriy qiymatlari, obyektning vazifasi va transport harakati jadalligiga tayaniladi. Ochiq avtoturargohlar uchun o‘rtacha yoritilganlik darajasi odatda 10 dan 20 lk gacha bo‘ladi, harakat faol bo‘lgan zonalar, kirish, chiqish joylari va piyodalar yo‘laklari uchun esa talablar yuqoriroq bo‘lishi mumkin. Yaxshi loyihalashtirilgan tizim quyidagilarni ta’minlashi kerak:

• butun hududning qorong‘i joylarsiz yetarli yoritilishi;
• yorqinlikning keskin o‘zgarishlarini istisno qiladigan bir tekis yorug‘lik taqsimoti;
• yo‘l chiziqlari, avtomobillar va to‘siqlarni farqlash uchun yaxshi rang uzatish;
• yoritgichlarning haydovchi va piyodalar ko‘zini minimal qamashtirishi;
• yog‘ingarchilik, chang va harorat o‘zgarishlarida uskunalarning barqaror ishlashi.

Shuni qo‘shimcha qilamizki, hatto yuqori yoritilganlik darajasi ham yorug‘lik notekis taqsimlangan bo‘lsa, yaxshi natijani kafolatlamaydi. Yorqin va qorong‘i zonalarning almashinishi ko‘rinuvchanlikni yomonlashtiradi, chunki har bir o‘tishda ko‘zlarga moslashish uchun vaqt kerak bo‘ladi.

Avtoturargohlar uchun qanday yoritgichlar mos keladi

Eng keng tarqalgan yechim LED yoritgichlar bo‘ldi. Ular yuqori yorug‘lik berish, tejamkor energiya iste’moli va katta ish resursi bilan ajralib turadi. Sifatli LED modellar 50 000–100 000 soat ishlashga qodir, bu an’anaviy yorug‘lik manbalariga nisbatan xizmat ko‘rsatish xarajatlarini sezilarli darajada kamaytiradi. Uskunalarni tanlashda quyidagi xususiyatlarga e’tibor berish tavsiya etiladi:

• ochiq havoda ishonchli ishlash uchun himoya darajasi IP65 dan past emas;
• elektr energiyasi sarfini kamaytirish imkonini beradigan taxminan 120–170 lm/Vt yorug‘lik berish;
• makonni qulay idrok etishni ta’minlaydigan 4000–5000 K rang harorati;
• obyektlarni ishonchli farqlash uchun CRI rang uzatish indeksi 70 dan past emas;
• korpusning korroziya va mexanik ta’sirlarga chidamliligi.

Tayanchlarning o‘rnatish balandligi ham muhim rol o‘ynaydi. Kichik ochiq avtoturargohlar uchun odatda 6–8 m balandlikdagi tayanchlar, yirik obyektlarda esa 8–12 m balandlikdagi tayanchlar ishlatiladi. Bunday yondashuv yoritishning bir tekisligini yomonlashtirmasdan yoritgichlar sonini qisqartirish imkonini beradi.

Qanday xatolar eng ko‘p uchraydi

Hatto sifatli uskunalar ham to‘g‘ri loyihasiz kutilgan natijani ta’minlamaydi. Ko‘plab muammolar obyekt foydalanishga topshirilgandan keyin, xatolarni tuzatish qo‘shimcha xarajatlarni talab qilganda sezilarli bo‘ladi. Ko‘pincha qoniqarsiz yoritishning sabablari quyidagilar:

• tayanchlar orasidagi masofaning noto‘g‘ri hisoblanishi;
• yorug‘lik oqimi taqsimlanish burchagini hisobga olmasdan yoritgichlarni tanlash;
• namlik va changdan yetarlicha himoyalanmagan uskunalarni o‘rnatish;
• kirish joylari, piyodalar o‘tish joylari va to‘lov zonalarining alohida yoritilmasligi;
• relyef xususiyatlari va atrofdagi obyektlar joylashuvini e’tiborsiz qoldirish.

Puxta o‘ylangan yoritish tizimi avtoturargohni xavfsizroq qiladi, foydalanuvchilar qulayligini oshiradi va foydalanish xarajatlarini kamaytirish imkonini beradi. Agar ochiq avtoturargohlar, korxona hududlari yoki jamoat joylari uchun ishonchli LED yoritgichlarni tanlash kerak bo‘lsa, Bestart assortimentida tashqi yoritishga qo‘yiladigan barcha talablar hisobga olingan turli maqsadlardagi obyektlar uchun yechimlar mavjud.